Ga naar hoofdinhoud

Zadelfitting

Wat zijn de tekenen van een niet passend zadel?

Een niet passend zadel resulteert vaak in rugklachten bij het paard. Er zijn verschillende tekenen welke hierop wijzen. Dit zijn zowel fysieke problemen, gedragsproblemen als trainingsproblemen.

Fysieke problemen:
  • Witte haren.
  • Spieratrofie (verminderde omvang van de spieren).
  • Drukplekken.
  • Oedeem vorming (zwellingen).
  • Open wonden.
  • Littekens.
  • Slijtplekken in de vacht ( opgeruwde haren).
  • Hypertonie (hoge spierspanning).
  • Pijn.
Gedragsproblemen:
  • Zadel- en singelnijd.
  • Wegrennen bij opstijgen.
  • Niet stil willen staan bij opstijgen.
  • Bijten naar het zadel.
  • Bijten naar het been.
  • Moeilijk bij beslaan.
  • Stijvigheid bij eerste rondjes onder het zadel.
  • Niet of nauwelijks (om)rollen.
  • Onrust bij rijden.
  • Zenuwtrekjes: tandenknarsen, staartzwiepen, angts-/ vluchtgedrag, oren plat.
Trainingsproblemen:
  • Bokken of steigeren.
  • Moeite met stelling nemen.
  • Concentratieproblemen.
  • Vluchtneigingen.
  • Verzet.
  • Wil/ kan niet verzamelen.
  • Kreupelheid.
  • Moeite met recht lopen.
  • Stijfheid.
  • Onvoldoende ondertreden van de achterhand.
  • Spanning en nervositeit.
  • Moeite met ontspanning in de rug / lopen met weggedrukte rug/ neus de lucht in/ zwiepen met de staart.

Bovengenoemde problemen kunnen ook elders hun oorsprong vinden, maar er wordt sterk aangeraden om bij zulke problemen altijd je zadel te laten controleren door een gediplomeerd zadelpasser. Een gediplomeerd zadelfitter is aangesloten bij de Vereniging van Zadel- en Tuigdeskundigen.

Hoe vaak moet ik mijn zadel na laten kijken?

Hoe vaak een zadel nagekeken moet worden verschilt per paard. Over het algemeen moet een zadel (minimaal) één keer per jaar gecontroleerd worden. Wanneer een paard erg wisselt in conditie, terugkomt uit een revalidatie of erg jong is moet een zadel vaker gecontroleerd worden. Hier wordt een controle van één keer per zes maanden aangeraden. Paarden veranderen continue door voeding, training en door weidegang. Door een zadel regelmatig te controleren kunnen eventuele mankementen tijdig worden opgespoord en wordt verder ongemak bespaard.

Heeft een ruiter invloed op de pasvorm van het zadel?

De ruiter heeft wel degelijk invloed op de pasvorm van een zadel. Een zadel kan perfect passen op een paard maar kan de verkeerde pasvorm hebben voor de ruiter. Doordat de ruiter dan niet goed in het zadel zit heeft dit nadelige effecten op het paard. Wanneer een zadel bijvoorbeeld te klein is voor een ruiter, waardoor de ruiter achterin de lepel van het zadel gedwongen wordt, kan dit de balans van het zadel geheel veranderen.

Ook de houding waarin een paard gereden wordt is van invloed op het zadel. Lees hierover meer onder het kopje: Waarom je paard rijden bij het zadelpassen?

Past een zadel met de juiste boom- en zitmaat altijd?

Helaas past een zadel met de juiste boom- en zitmaat niet altijd. De boommaat is een belangrijk onderdeel voor het passen van het zadel, maar in de praktijk spelen een heleboel andere factoren ook een rol in het wel of niet passen van een zadel. Ook is het onmogelijk om een eenduidig antwoord te geven op de vraag: Welke boommaat heeft mijn paard nu nodig? De boommaat van een zadel verschilt zeer sterk per merk en zelfs per type zadel. De meeste merken werken met verschillende bomen per model, hierdoor is de maatvoering niet universeel.

Naast de boommaat is ook de lengte van het zadel, en hiermee dus de zitmaat voor de ruiter, een belangrijke factor. De zitmaat bepaald mede de lengte van het zadel. Als ruiter heb je soms een zitmaat nodig waarvoor op de rug van het paard helemaal geen plaats is. Een hele puzzel voor de zadelfitter dus!

Hebben scheve beugels invloed op het zadel?

Scheve beugels zorgen voor een scheve belasting. Hierdoor wordt zowel je paard als je zadel scheef. Vaak wordt de beugelriem waarmee je opstapt in de loop van de tijd wat langer. Verwissel daarom de beugelriemen regelmatig van kant en meet ze zo nu en dan op.

Heb je een beenlengte verschil? Houd er rekening mee dat je de zadelfitter vaker langs moet laten komen in verband met het rechtmaken van de vulling. Op termijn kan dit anders negatieve gevolgen hebben voor je paard. In extreme gevallen kan zelfs met een speciale pad gewerkt worden. Verschil in beenlengte komt minder vaak voor dan gedacht. In de meeste gevallen is er sprake van scheefheid in de bekken. Dit kan opgelost worden door fysiotherapie.

Hoeveel invloed heeft een singel?

De invloed van een singel op een zadel is heel groot. De singel bepaald voor een groot gedeelte de ligging van het zadel en hiermee dus ook de pasvorm. Er zijn vele verschillende singels op de markt en vaak is het moeilijk om een goede singel bij het juiste paard en het juiste zadel te kiezen. De lengte, de vorm en het materiaal zijn allemaal zeer belangrijk. Vraag voor advies altijd de zadelpasser om raad en laat tijdens het controleren van je zadel ook je singel altijd checken. Een voorbeeld van een veelgemaakte fout is het kopen van een te korte singel. De gespen van de singel zitten zo laag dat ze net achter de ellebogen van het paard zitten. En juist hier ervaart het paard de hoogste druk van een singel. Dit geeft niet alleen ongemak aan het paard, het belemmert hem ook in zijn beweging.

Wat ook een negatieve invloed heeft op de beweging van een paard is het te strak aansingelen. Met name mannen singelen vaak veel te strak aan. De meest optimale singeldruk mag niet boven de tien kilogram in rust uitkomen. Dit lijkt heel veel maar dit is in feite heel weinig. In draf en galop neemt de druk van de singel op een paard toe.

Een tweede voorbeeld van een veelgemaakte fout is het gebruiken van een elastische singel. Elastische singels kunnen zorgen voor instabiliteit. Dit hangt onder andere af van de elasticiteit van de elastiek, hierbij geldt hoe strakker de elastiek hoe beter. Daarbij neemt bij een elastische singel de kans op te strak aansingelen toe. Singels met aan één zijde elastiek zijn al helemaal uit den boze. Dit zorgt voor ongelijke druk en is daarmee van invloed op de ligging van je zadel.

Zorgen bontjes voor een betere pasvorm?

Bontjes zorgen niet altijd per definitie voor een betere pasvorm. In een groot aantal gevallen wordt een bontje alleen voor de sier onder een zadel gelegd. Als het zadel knelt bij je paard moet je er al helemaal juist geen bontje onder leggen. Er zijn verschillende studies uitgevoerd waaruit is gebleken dat bij juist gebruik van een bontje, een bontje de druk inderdaad kan verlagen. Met de nadruk op juist gebruik. Vaak worden er in Nederland onder zowel slecht als goed passende zadels bontjes gelegd. Als je het zadel hebt laten passen,zonder bontje, door een gediplomeerd zadelpasser, dan moet je daar niet ineens een bontje onder gaan leggen. Rijden met een bontje moet altijd aangegeven worden bij het aanmeten van een zadel. Dit voorkomt dat een zadel gaat knellen.

Wanneer moet een zadel opgevuld worden?

De vulling van een zadel is een belangrijk onderdeel bij een goed passend zadel. Echter is er in de praktijk veel onduidelijkheid over deze vulling. Bij veel zadels wordt er jarenlangs steeds maar vulling bijgestopt (er wordt niet altijd nagedacht over het effect op de pasvorm van het zadel). Door steeds maar bij te vullen zonder de gehele vulling te vervangen kan de vulling hard worden, zeer ongelijk worden en is de vulling hobbelig. De kussens verliezen hun oorspronkelijke functie en doel namelijk demping en het verdelen van de druk. Doordat de kussens hard worden verklein je hiermee het draagoppervlak en kunnen de kussens niet meer veren of dempen. Zowel ruiter als paard kunnen hier rugproblemen van krijgen.

Wanneer je het zadel ieder jaar laat controleren kan er tijdens deze controle daar waar nodig bijgevuld worden. Toch zal je iedere 2 a 3 jaar de gehele vulling van het zadel moeten vervangen. Door het transpireren van het paard en de druk van de ruiter vervilt de vulling.

Heeft een zadelsteun effect op mijn zadel?

Wat veel mensen niet weten is dat een zadelsteun wel degelijk effect heeft op het zadel. Een zadelsteun in de vorm van een zadel zorgt ervoor dat de steunen een afdruk achter laten in de kussens van het zadel. Na verloop van tijd zijn deze afdrukken onmogelijk weg te werken. Dit zorgt voor ongemak bij het paard. De beste manier om je zadel weg te hangen is op een gewone buis die de kussens van je zadel volledig vrij laat.

Waarom moet je je paard rijden bij het zadelpassen?

Er zijn verschillende redenen waarom je een paard moet rijden tijdens het zadelpassen. Over de eerste reden hebben we al kort iets kunnen lezen onder het kopje ‘Heeft een ruiter invloed op de pasvorm van het zadel?’ Hier hebben we kunnen lezen dat een ruiter van invloed is op de pasvorm van het zadel. En dat de zit en bouw van de ruiter hier een belangrijke rol in speelt.

Een tweede reden voor de controle tijdens het rijden is omdat het paard beweegt. Het is heel belangrijk om te kijken hoe het zadel ligt in beweging. Een zadel wordt namelijk aangeschaft om mee te rijden. Je kan nooit bepalen of een zadel past zonder het gezien te hebben onder de ruiter. Soms komen er dan ineens hele andere problemen aan het licht. De manier van bewegen van het paard is van invloed op de ligging van het zadel, en heeft dus ook invloed op de pasvorm.

Tot slot is ook de manier van trainen van invloed. De houding waarin het paard getraind wordt is van invloed op de beweging van het paard, en de losgelatenheid in de rug. Een zadel moet in principe in alle hoofd- en halshoudingen passen. Maar wanneer een paard altijd in een bepaalde houding wordt gereden beïnvloed dat de bewegingen en kan dat de ligging van het zadel veranderen. Daarnaast is de intensiteit van een training en de duur van een training van invloed.

Waar plaats ik mijn zadel op het paard?

Een goede plaatsing van het zadel is cruciaal voor een goede pasvorm, het comfort voor de ruiter en de bewegingsvrijheid van het paard. Een groot deel van de mensen legt het zadel veel te ver naar voren. Om je paard zo vrij mogelijk te laten bewegen is het belangrijk dat de schouders vrij kunnen ronddraaien/roteren. Hierdoor kan de wervelkolom optimaal bewegen. De schouderbladen zitten met spieren vast aan de wervelkolom. Een zadel mag 3 vingers breed, achter de bovenkant van het schouderblad liggen. Verder moet de schoft vrij liggen van de kamer van je zadel wanneer je erop zit.

Na de laatste borstwervels beginnen bij een paard de lendenwervels. Aan de lendenwervels zitten geen ribben vast. Het dragende gedeelte van een zadel mag nooit voorbij de laatste borstwervels, en dus ook de laatste ribben komen. Ribben kunnen het zadel dragen en beschermen het lichaam tegen de druk van het zadel. Wanneer een zadel toch voorbij de laatste lendenwervels wordt geplaatst zal dit direct invloed hebben op de weke delen van een paard. Het paard kan bijvoorbeeld spieren aanspannen, wil zijn rug niet ontspannen en rond worden en zal zelfs kunnen gaan bokken.

Ieder paard heeft een singelgroeve, deze ligt normaal gesproken vaak net achter de ellebogen, maar dit is per paard heel verschillend. Vanaf de zijkant van je paard is deze zichtbaar op de plaats waar de ribben van je paard ligt omhoog, of juist omlaag gaan. Een singel zal altijd de weg van de minste weerstand zoeken, en zal uiteindelijk altijd in de singelgroeve vallen. Hierdoor is de singelgroeve altijd van invloed op de ligging van het zadel.

Bron: Het zadelkompas