Ga naar hoofdinhoud

Laserbehandeling

Hoe werkt een laserbehandeling bij paarden?

Een laserbehandeling bij paarden ziet er heel eenvoudig uit. De behandelaar heeft een apparaatje met daaraan een laserpen. Als de pen bij de huid van een paard wordt gehouden, zie je een rood lichtje. Dit is de laserstraal, die diep in het lichaam doordringt. Daar vindt een biochemische reactie plaats op celniveau die ervoor zorgt dat de doorbloeding verbetert, met een mooi woord ook wel fotobiostimulatie genoemd. In de cellen van het lichaam zitten zogenaamde ‘chromoforen’, kleine moleculen die de fotonen (laser-lichtdeeltjes) absorberen en omzetten in de productie van lokale energie op celniveau. In gezond weefsel is deze extra energie niet zo zinvol, maar in beschadigd weefsel wordt het gebruikt voor het normaliseren van de celfunctie, remmen van schadelijke ontstekingsreacties, stimuleren van het genezingsproces en verminderen van de pijn. Laserlicht stimuleert op deze manier het zelfgenezend vermogen van het lichaam. Het resultaat; veel snellere genezing van weefsels en verlichting van pijn.

Niet pijnlijk

Een groot voordeel van een behandeling met laser is dat het absoluut niet pijnlijk is. Het enige dat het paard moet doen is stil staan en de behandeling ondergaan. Zo’n behandeling kan per keer tussen 5 en ongeveer 15 minuten duren. De tijdsduur is van veel zaken afhankelijk. Om te beginnen de lasersoort, waarover verderop meer is te lezen. De aard en ernst van de blessure is natuurlijk een belangrijke factor, en ook hoe diep de blessure zich in het lichaam bevindt. Over het algemeen wordt er een serie van behandelingen uitgevoerd, gedurende een langere tijd. Hiervoor is geen richtlijn af te geven, dit hangt ook weer van diverse factoren af.

Primair is dat de fase waarin het letsel zich bevindt. Tijdens de eerste 5 dagen van een blessure is er meer risico op ontstekingen en is het erg belangrijk de laserbehandeling te doseren. Eventueel kan er in die fase ook een combinatie van pijnstilling en ontstekingsremmers toegepast worden. Na deze 5 dagen is de aanzet tot genezing als het goed is begonnen, en kan er op regelmatige basis worden gelaserd. De dierenarts en/of therapeut observeren de vooruitgang nauwkeurig en adviseren wanneer de behandeling afgebouwd kan worden. Uiteraard is de ernst en omvang van de blessure een andere veelbepalende factor. Maar ook de omstandigheden waarin het paard leeft zijn relevant. Voor veel blessures geldt dat een paard zelf ook een bijdrage levert aan het genezingsproces in de vorm van rust. De eigenaar regelt in veel gevallen dat een paard op boxrust komt te staan of perkt op andere manieren een bewegingsbeperking toe, maar niet alle paarden gedragen zich hiernaar. Als een paard protesteert tegen de opgelegde rust door in de box te stuiteren of weven, zal dat de prognose zeker negatief beïnvloeden.

Tot slot; laserbehandeling is meestal geen behandeling die op zichzelf staat. Het is vaak een onderdeel van een behandelplan dat ook andere behandelingen behelst en een therapeutisch bewegingsplan, om gedoseerd toch bepaalde lichaamsbewegingen uit te voeren. Dit geheel wordt meestal door de dierenarts en behandelend therapeut bepaald en vormt het totale behandelplan.

In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat het effect van laserbehandeling is:

  • Snellere genezing van verwondingen.
  • Toename van de elasticiteit van het herstelde weefsel.
  • Balans van collageenproductie en verminderde littekenvorming.
  • Stimulatie van het immuunsysteem.
  • Verdwijnen van infectie.
  • Pijnverlichting.

Soorten lasers

De laatste jaren heeft de ontwikkeling van laserapparatuur niet stil gestaan. De lasers worden steeds geavanceerder en bovendien komen er steeds meer verschillende lasers die voor verschillende cases kunnen worden ingezet. De lasers die voor blessures bij paarden worden ingezet lijken totaal niet op de laserpennen die je in huishoudapparatuur kunt aantreffen, of de aanwijspennen die je ziet bij presentaties. Die zijn relatief ongevaarlijk. De laser die voor blessures bij paarden (en mensen) wordt ingezet is veel sterker en dientengevolge ook niet helemaal ongevaarlijk. Behandelaars zullen derhalve vaak een beschermbril dragen tijden hun werk.

Laserapparatuur wordt in zwaarteklassen ingedeeld. Lasers met klasse III kunnen worden gebruikt voor medische doeleinden. Men noemt dit “low-level” lasers. Een klasse III laser kan echter niet diep in de huid dringen, waardoor hij niet geschikt is voor blessures die zich wat dieper in het lichaam bevinden. Wel kunnen hier oppervlakkige verwondingen mee worden behandeld zoals verschillende huidaandoeningen. Dergelijke lasers worden frequent toegepast bij mensen, bijvoorbeeld voor acné of couperose. Bij paarden kunnen de worden gebruikt bij diverse wonden aan de huid en bijvoorbeeld bij beschadigde mondhoeken.

Klasse IV lasers, ook wel de “high-power” laser genoemd, zijn veel sterker. Hiermee kan zelfs weefsel en huid worden dichtgebrand! Hiervoor wordt de laser in direct contact gebracht met het weefsel. Begrijpelijk dat deze laser niet klakkeloos kan worden ingezet voor genezende doeleinden. Er is gelukkig ook een manier om een high-power laser zonder gevaar te gebruiken als hulpmiddel voor genezing. De high-power laser voor de behandeling van wonden en blessures heeft een speciaal handstuk dat ervoor zorgt dat het laserlicht niet in contact met weefsel kan komen en dus niet brandt of snijdt, maar lichaamscellen activeert en daarmee genezend werkt. Doordat de laser zo krachtig is, kan de laserstraal (afhankelijk van het aantal watt) tot minimaal zeven centimeter diep in het weefsel doordringen. Daarmee wordt ook het behandelen van dieper gelegen blessures mogelijk. Het bedienen van dergelijke lasers is echter nog steeds voorbehouden is aan professionals die exact weten wat ze doen, omdat er anders ook schade toegebracht kan worden.

High-power lasertherapie kan in zijn algemeenheid worden toegepast bij:

  • Weefselschade zoals peesblessures, verstuikingen en kneuzingen.
  • Rug- en nekklachten.
  • Genezing van wonden en brandplekken (bijvoorbeeld scheurtjes in mondhoeken).
  • Gewrichtsaandoeningen zoals artrose.

Artrose

Wat betreft artrose en andere gewrichtsproblemen kan laserbehandeling de artrose niet doen verdwijnen. Echter, de artrose veroorzaakt vaak extra ongemak rondom het aangetaste gebied, doordat de spieren verkrampen. Een laserbehandeling kan de pijn rondom de artrose verminderen, waardoor een paard makkelijker kan bewegen en daarmee in een positieve spiraal kan komen.

Peesblessures

Peesblessures zijn vaak moeilijk te genezen. Het proces duurt niet alleen lang, ook blijft er na de revalidatieperiode vaak veel littekenweefsel achter. Dit weefsel is veel minder flexibel dan peesweefsel. Terwijl de pezen van een paard juist flexibel moeten zijn, willen ze de inspanningen kunnen verrichten die van het paard worden gevraagd. Daardoor bestaat de kans dat een paard later in de training een terugval krijgt of zelfs genezen van peesblessures is daarom ook een zaak die met de nodige zorgvuldigheid moet worden benaderd!

Ook peesblessures kunnen baat hebben bij behandeling met de laser. Doordat de laserstraal diep in het paardenbeen doordringt kun je er zelfs de dieper gelegen tussenpees goed mee behandelen. Hoewel het de voorkeur geniet om zo snel mogelijk met laserbehandelingen te starten, kan het ook verderop in het proces nog wel een toegevoegde waarde hebben. Veel peesblessures worden helaas te laat als zodanig vastgesteld. Een paard dat kreupel loopt, ondergaat veelal niet binnen enkele dagen een echografisch onderzoek. En juist dat onderzoek geeft een duidelijk beeld van een peesblessure. Gaten en scheuren kunnen hiermee perfect in beeld worden gebracht. En als je vervolgens met lasertherapie aan de slag gaat, is een echografisch onderzoek na verloop van tijd een prima manier om de vorderingen te monitoren. Het is dus raadzaam om een samenwerking tussen de dierenarts en laserbehandelaar te zoeken, zodat de voortgang van het herstel in beeld gebracht wordt en de behandelingen daarop worden afgestemd.