Ga naar hoofdinhoud

Hoefverzorging

Hoe ziet een gezonde hoef eruit bij een paard?

Bij een gezonde hoef zijn de structuren intact. De stralen, zool en wand zijn niet brokkelig of ribbelig en er zijn geen losse flappen aanwezig, alle onderdelen zijn egaal. Ook de hoorn, de buitenkant van de hoef, moet stevig zijn en glad aanvoelen. Er mogen geen verticale scheuren zichtbaar zijn in de hoorn! Een gezonde hoef heeft ook geen afwijkende geur.

Een gezonde hoef groeit gemiddeld een centimeter in de acht weken. In de zomer groeit een hoef iets sneller dan in de winter.

Hoe moet ik een paardenhoef verzorgen?

Goede hoefverzorging begint bij het dagelijks uitkrabben van de hoeven. De meeste schimmels en bacteriën zijn anaeroob, dit betekend dat de schimmels en bacteriën leven in een zuurstofarme omgeving. Door de hoeven te krabben komt er zuurstof bij de hoeven. Hierdoor is de kans kleiner dat bacteriën en of schimmels zich in de hoef vestigen. Belangrijk bij het uitkrabben van de hoeven is dat er niet te diep moet worden uitgekrabd. Wanneer er te diep wordt uitgekrabd kan er viezigheid binnendringen.

Tijdens het uitkrabben van de hoeven moeten de hoeven ook gecontroleerd worden op steentjes. Deze moeten direct verwijdert worden. Steentjes vestigen zich in de witten lijn, de aanhechting tussen hoefwand en zool, en kunnen een losse hoefwand veroorzaken. Ook ontstaat er dan de kans op een ontsteking of kreupelheid.

Het dagelijks insmeren van hoeven met hoefvet heeft weinig effect. Vet sluit de hoef af. Het hoorn van een hoef is voorzien van een glazuurlaag waar weinig doorheen komt. Alleen wanneer de hoeven eerst langdurig nat zijn gemaakt, en er vervolgens vet op de hoef wordt gesmeerd, wordt het vocht ingesloten en krijgt het de tijd om in de hoef te trekken. Vet zelf doet niets voor de hoef.

Het insmeren van de kroonrand met laurierzalf heeft wel effect. Dit stimuleert de doorbloeding.
Het meest belangrijke aspect van hoefverzorging is toch echt het schoonhouden van de stal. Natte, vieze stallen kunnen verschillende hoefgerelateerde problemen veroorzaken. Ook moet voorkomen worden dat paarden te lang in hele natte of hele droge weide staan.

Hoe werkt het hoefmechanismen?

Het hoefmechanismen werkt door beweging van het paard en zorg voor de doorbloeding. Vaak wordt dit mechanismen vergeten bij het rijtje hoefverzorging. Zorgen voor voldoende beweging is dus zeer belangrijk voor de hoeven van het paard.

In de hoef van een paard zit een zogenaamd mechanisme. Wanneer een paard zijn voet neerzet, wordt de zool platter door het gewicht. Hierdoor wordt het bloed in de voet uit de hoef geduwd. Wanneer een paard zijn voet weer optilt, zet de hoef uit doordat de druk wegneemt. De hoef wordt zo iets groter van vorm. Hierdoor ontstaat er een zuigende werking. De hoef stroomt vervolgens vol met bloed. Het neerzetten en weer optillen heeft het effect van een pomp waardoor de bloedstroom met voedingsstoffen in, en met afvalstoffen uit het onderbeen loopt. Dit is zeer belangrijk voor zowel de pezen, de botten als de hoornlaag van de buitenkant van de hoef.

Hoe vaak moet een hoefsmid komen?

Hoe vaak een hoefsmid bij een paard moet komen hangt ervan af of het paard hoefijzers heeft ja of nee. Het is belangrijk dat een paard zonder hoefijzers elke 8 a 9 weken wordt behandelt door een hoefsmid. Wanneer een paard op hoefijzers loopt zal deze elke 6 a 8 weken behandelt moeten worden door de hoefsmid.

Voor veulens is het belangrijk dat ze al vroeg naar de hoefsmid gaan. De gewrichten van veulens bestaan voornamelijk uit kraakbeen. In de eerste drie jaar van het leven van een veulen veranderd dit geleidelijk in bot. Wanneer gewrichten nog voornamelijk uit kraakbeen bestaan is de stand van het been gemakkelijk te manipuleren. Wanneer dit kraakbeen is omgezet in bot is het niet meer mogelijk de stand van het been te veranderen.

Hoeven kunnen verschillende standen hebben. Een hoefsmid kan eventueel, wanneer nodig, helpen om het paard in stand te corrigeren. Let er wel altijd op dat je te maken hebt met een ‘goede’ hoefsmid, In Nederland is hoefsmid namelijk een vrij beroep.

Waarom hoefijzers?

Hoefijzers zijn vele jaren geleden uitgevonden om hoeven te beschermen tegen slijtage. Naarmate de tijd vorderde zijn daar nog meer redenen bijgekomen. Zo worden ijzers tegenwoordig ook gebruikt om de beenstand van een paard te corrigeren, een blessure beter te laten herstellen of om te zorgen voor meer grip door middel van stiften of kalkoenen. Een gewone gezonde hoef heeft niet perse een ijzer nodig.

Hoe kan ik hoefscheuren voorkomen?

Het ene paard heeft sneller hoefscheuren dan het andere. Dit heeft te maken met de hoornkwaliteit, deze is erfelijk. Andere factoren die zorgen voor het sneller scheuren van de hoeven zijn bijvoorbeeld het weer. Bij zeer droog of juist extreem nat weer is de kans op hoefscheuren groter. Zorg er dus altijd voor dat bij zeer droog weer je een extra modderpoel creëert in de weide. Om dit vocht vast te houden zou eventueel bij binnenzetten de hoeven ingesmeerd kunnen worden met hoefvet. Omdat vet de hoef afsluit wordt het vocht op deze manier ingesloten en krijgt het de tijd om in de hoef te trekken. Bij voorbaat invetten heeft dus ook geen enkele zin, vet zelf doet niets voor de hoef.

Wanneer een paard een afwijkende voetstand heeft of verkeerd beslag, is de kans op hoefscheuren ook aanzienlijk. Deze kans wordt vergroot wanneer het paard ook nog eens te zwaar is. Van nature loopt een paard op de voorhand, door de ongelijke belasting (bij afwijkende voetstanden of verkeerd beslag) ontstaan er scheuren in de hoefwand. Vooral paarden zonder ijzers en paarden met slecht onderhouden hoeven hebben extra kans op hoefscheuren. Ook steentjes in de hoef leveren een bijdrage. Om hoefscheuren te voorkomen is het dus onder andere belangrijk regelmatig de hoefsmid te laten komen, te zorgen voor schone droge stallen, je paard niet te lang buiten te zetten bij zeer nat of droog weer en goed de hoeven uit te krabben. Rijden met stiften in de ijzers is bij paarden met gescheurde hoeven een minder goed idee. De stiften geven wrijving doordat het ijzer even vast zit aan de grond en vervolgens wordt ‘losgetrokken’. Wanneer rijden zonder stiften geen optie is rijd dan met zo klein mogelijke stiften.

Bel bij scheuren in de hoeven altijd eerst de hoefsmid. Door een goed passend ijzer aan te meten kan de druk van een scheur worden weggenomen. Ook hier is het secuur uitzoeken van een goede hoefsmid van groot belang. Een ijzer dat niet goed ligt of verkeerd is genageld kan juist scheuren veroorzaken. Wanneer een hoef in zeer slechte conditie is kan een hoefsmid ervoor kiezen om het ijzer eronder te lijmen.

Bij een goed rantsoen zitten alle voedingsstoffen die het paard nodig heeft al in het voer. Tenzij er sprake is van ziekte. Biotine, aanwezig in ruwvoer, is een B-vitamine en heeft invloed op de kwaliteit van de hoef. In granen zit nauwelijks biotine. In veel krachtvoeders wordt dit daarom ook toegevoegd. Wanneer een paard normaal te eten krijgt is er zelden sprake van een biotine gebrek.

Ook luzerne heeft ook een positieve werking op de hoeven. Luzerne bevat de juiste eiwitten, caroteen en methionine. Dit zijn allemaal bouwstoffen voor de hoef.

Hoe kan ik rotstraal voorkomen?

Rotstraal wordt gekenmerkt door natte, vieze en stikkende stralen. Het kan onder andere worden voorkomen door te zorgen voor een schone droge stal. Natte plekken in de stal, zoals mest en urine, zijn een belangrijke factor in het ontwikkelen van rotstraal. Ook een natte paddock of weide kan een bijdrage leveren aan dit probleem.

Wanneer gesignaleerd wordt dat een paard last heeft van rotstraal is het belangrijk om de hoeve uit te drogen. Dit kan onder andere door middel van teer of jodium. Deze producten stoppen de bacteriegroei en versterken het hoorn van de hoef. Denk bij toedienen wel aan het smeren van de producten op de echt weke plekken.

Wanneer de hoefsmid het paard behandelt is het belangrijk dat de stralen mooi schoon gesneden worden. Hierdoor blijft er geen rommel achter in de hoeven. Ook dit levert een bijdrage aan het voorkomen van rotstraal.

Hoe kan ik een hoefzweer voorkomen?

Een hoefzweer kan worden voorkomen door te zorgen dat het hoorn van een hoef niet wordt beschadigd en er geen bacteriën binnendringen in de hoef. Ook het schoonhouden van stallen is heel belangrijk. Van vieze natte stallen worden de hoeven zompig en kwetsbaar. Ook een regelmatig bezoekje van de smid vermindert de kans op een hoefzweer. Hierdoor zijn de hoeven goed verzorgd en zijn de hoeven in goede conditie wat zorgt voor minder kleven van vuil.

Het beschadigen van de hoef kan onder andere gebeuren door steentjes in de rand van de hoef. Maar het komt ook voor dat een paard zijn ijzer deels aftrapt en in de nagel(s) gaat staan. Ook hoefscheuren zijn een oorzaak van hoefzweren. Een hoefzweer komt eerder voor bij paarden met een mindere weerstand en een mindere hoornkwaliteit of omdat hij door een probleem zijn been ineens een tijdje anders beslast. De bacteriën dringen de hoef binnen en veroorzaken een ontsteking.

Zoals al eerder vermeld is de buitenkant van een hoef van hoorn. Hoorn is gevoelloos. De binnenkant van een hoef bestaat wel uit zeer gevoelig hoefweefsel. Wanneer er bacteriën binnendringen via een beschadiging in de hoef, treedt er irritatie op. Hierdoor stuurt het lichaam stoffen naar die plek om het probleem op te lossen. Al deze stoffen nemen extra ruimte in. Doordat de harde hoornlaag niet voldoende meegeeft ontstaat er druk. Dit noemen we een hoefzweer.

Een hoefzweer is voor een paard erg pijnlijk en komt vaak onverwachts. Van een hoefzweer kan een paard van het ene op het andere moment kreupel worden. Er komt ook een meer sluipende vorm voor waarbij het paard het ene moment onregelmatig is en het andere moment weer niet. Dit hangt af van de druk en de diepte van de ontsteking.

Een belangrijk symptoom van een hoefzweer is hard kloppende aderen in de voeten. In de kootholten aan beiden zijden is meestal een duidelijke polsslag te voelen. Via dit bloed worden allerlei stoffen aan- en afgevoerd om de ontsteking zo snel mogelijk weg te werken. De voet wordt hierdoor ook warm op de plek van de ontsteking. Soms bestaat er een kans dat bij een hoefzweer het gehele been dik wordt.

Wanneer er ontdekt wordt dat een paard een hoefzweer heeft is het raadzaam om als eerste de hoefsmid te bellen. Deze kent de voeten van het paard en heeft vaak veel ervaring met hoefzweren. De hoefsmid zal als eerste voelen of de hoef warm is. Vervolgens gaat de smid met een visiteertang te werk. Dit is een soort knijptang waarmee de hoefsmid de precieze plek van de zweer opspoort. Er wordt heel zachtjes op verschillende plaatsen van de hoef gedrukt, dit veroorzaakt een heftige pijnreactie bij het paard.

Wanneer de smid zeker weet waar de hoefzweer zich precies bevindt zal hij deze opensnijden met een hoefmesje. Dit gebeurd laagje voor laagje tot de plek is blootgelegd. Wanneer de hoefzweer bijna tevoorschijn komt is het hoorn wat verkleurt. Wanneer de hoefzweer is blootgelegd neemt de druk op de hoef af. Dit is voor het paard een enorme opluchting. Nadat de hoefzweer is geopend is het belangrijk om het paard twee dagen achter elkaar tweemaal daags in een emmer sodawater te zetten. Verder is het belangrijk dat er niet opnieuw vuil in de zweer komt. Dit kan door middel van een watje. Ook is het belangrijk om het paard de komende dagen binnen te houden in een schone stal. Na die dagen kan het paard naar buiten met een hoefschoen totdat de wond dichtzit.

Wanneer een hoefzweer niet tijdig wordt ontdekt bestaat er een kans dat een hoefzweer naar boven kruipt. Uiteindelijk zal de hoefzweer via de kroonrand uitbarsten. De kans op infecties is hierdoor veel groter omdat de ontsteking een kanaal heeft geboord in de hoefwand.