Ga naar hoofdinhoud

Blog: Houding en core-stability bij je paard

We verwachten allemaal een topprestatie van ons paard en daarom moeten we onze paarden ook als topatleten behandelen. Om tot een goede prestatie te kunnen komen moet het paard beschikken over voldoende flexibiliteit, kracht, coördinatie, stabiliteit, souplesse en rompstabiliteit (core-stability). In de fysiotherapie noemen we deze eigenschappen functies. Wanneer al deze functies voldoende ontwikkeld zijn, zal daar vanzelf een goede houding uit voortvloeien. 

Wat is houding? Letterlijk: hoe houd je je lichaam. Een paard met een goede houding wordt gekenmerkt door symmetrie tussen linker- en rechterlichaamshelft, pijpbenen die allen loodrecht ten opzichte van de grond staan, een ontspannen rug en licht aangespannen buikspieren.

Slechte houding

Een paard met een slechte houding wordt vaak getypeerd door een strakke en ingezakte rug en een hoge hoofd/hals houding. Je kunt je voorstellen dat een paard met een atletische lichaamsbouw en een goede houding makkelijk en soepel beweegt en over het algemeen beschikt over een goede coördinatie. Het lichaam is in balans en het kost geen moeite om dit vast te houden.

Een paard met een slechte houding (ingezakt en stijf) zal eerder op een onhandige en oncomfortabele manier bewegen. Het lichaam is uit balans, waardoor sommige spieren gespannen staan en relatief verkorten en pijnlijk worden. Andere spieren worden juist zwak en relatief lang. Spier onbalans veroorzaakt ongelijke krachten op de gewrichten, pezen en banden. Hierdoor vermindert de prestatie en is de kans op blessures aanzienlijk groter. Je kunt denken aan bijvoorbeeld pees- of spierscheuren. Daarnaast kunnen stijve spieren het paard chagrijnig en geïrriteerd maken.

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat paarden met rugpijn sneller geïrriteerd reageren op soortgenoten en mensen. Blijf daarom altijd alert wanneer je merkt dat het gedrag van je paard verandert en schakel zo nodig een professional in. Plotselinge gedragsverandering kan een uiting zijn van pijn.  

Wat is core-stability?

Hoe kunnen we de houding van het paard verbeteren? Ofwel hoe kunnen we de core-stability verbeteren? Natuurlijk is het belangrijk om het paard onder het zadel op de juiste manier te trainen met behulp van een goede instructeur en een gefaseerd trainingsplan. Ook naast het paard kunnen we allerlei dingen doen om de houding te verbeteren, zoals: grondwerk, longeren en/of stretchen. Maar wat wordt eigenlijk bedoeld met core-stability en waarom is het belangrijk?

Core-stability is een populaire term en wordt veel gebruikt in de fitness wereld, maar ook in de fysiotherapie. Letterlijk vertaalt betekent het rompstabiliteit. Een goede core-stability is nodig voor het handhaven van een correcte houding en het actief ondersteunen van de wervelkolom. 

Stabiliteit paardenlichaam

Het lichaam kent twee stabilisatie mechanismen, namelijk: passief en actief. Passieve stabiliteit wordt verkregen uit botten, gewrichten, kapsels en banden. Je kunt het vergelijken met een bouwpakket of het raamwerk van een huis. De passieve stabiliteit wordt ondersteund door de actieve stabiliteit, namelijk de spieren en pezen. De actieve stabiliteit kan door middel van juiste training sterker worden en daarmee kan het de belasting op het passieve systeem verminderen. 

Een aantal gevolgen van een slecht ontwikkelde actieve stabiliteit en dus core-stability bij paarden kunnen zijn; een karperrug, kissing spines, slepend achterbeen en een stijve rug. Een verkregen karperrug (die dus niet bij de geboorte al aanwezig was) is vaak een teken van slecht ontwikkelde rugspieren.

Kissing spines kunnen ontwikkeld worden doordat het paard jarenlang een slechte houding heeft, waarbij zijn rug hol getrokken wordt. Hierdoor wordt de afstand tussen de doornuitsteeksels van de wervelkolom verkleind en kunnen ze uiteindelijk tegen elkaar aan groeien.

Een slepend achterbeen kan een gevolg zijn van strakke rugspieren. Strakke rugspieren resulteren ook vaak in een stijve rug. De rugspieren worden strak omdat er eigenlijk een te kort aan stabiliteit is vanuit de kleine houdingsspieren die dichtbij de wervelkolom liggen. De grote en oppervlakkige rugspieren gaan overcompenseren. Deze spieren zijn eigenlijk niet gemaakt voor stabiliteit, maar voor voortbeweging. Hierdoor kunnen de spieren pijnlijk worden en de rug stijf. 

Spierspanning verminderen

Een dierenfysiotherapeut kan helpen om de spierspanning te verminderen en de gewrichtsmobiliteit te herstellen. Daarnaast kunnen we trainingstips meegeven en stretchoefeningen om de verkregen mobiliteit te behouden. Een goede core-stability is immers de basis voor een goed bewegingsgevoel. Dit noemen we met een moeilijk woord proprioceptie. Proprioceptie kan ontwikkeld worden en vloeit voort uit een goede stabiliteit, flexibiliteit en kracht. Voor het paard betekent het weten waar zijn benen zich bevinden in de ruimte zonder ernaar te hoeven kijken. Dit is nodig voor accurate en snelle bewegingen tijdens het springen, maar ook voor gracieuze en taktmatige bewegingen in de dressuur zoals de piaffe en passage. 

Stretches

In mijn volgende blog licht ik enkele stretchoefeningen toe die kunnen bijdragen aan een goede core-stability. De effecten van deze stretches zijn wetenschappelijk onderschreven. Ook vertel ik op welke spieren en gewrichten de stretches inwerken, zodat je kunt bepalen (eventueel in samenspraak met jouw paardenfysiotherapeut) welke stretches voor jouw paard geschikt zijn. 


Gerelateerde blogs