Ga naar hoofdinhoud

Blog: Het hoofdstel op het gevoelige paardenhoofd

In deze blog wil ik graag het hoofdstel centraal stellen. De laatste jaren is een verandering gaande in de hoofdstellen van ‘het moet mooi zijn’ naar ‘het moet rekening houden met de gevoelige plekken op het hoofd’ (en ook een beetje mooi als het kan). Zo zijn er al verschillende merken die anatomisch gevormde kopstukken op de markt hebben gebracht.

Een anatomisch gevormd kopstuk helpt om de druk zo goed mogelijk te verdelen tussen de oren. De neusriem zit aan beide kanten met een gespje vast en loopt niet meer met een dunne riem achter de oren langs. En er zijn diverse neusriemen te krijgen die rekening houden met vooral het hoogste paar zenuwen en uitsparingen hebben voor het bit. De zenuwen onder de kin hebben nog wat aandacht nodig van de meeste van de hoofdstellenfabrikanten.

Gevoelige plekken paardenhoofd

Gevoelige plekken op het hoofd heeft een paard genoeg. Denk aan het tere weefsel achter en tussen de oren, maar ook aan de plekken waar de zenuwen uit de schedel komen. De plaatsen waar de zenuwen uit de schedel komen liggen precies daar waar wij de neusriem hebben liggen. Halverwege het hoofd aan beide kanten komen de eerste zenuwen de schedel uit en het andere paar zenuwen zit aan de zijkant onderaan de kin; daar waar we de sperriem of riempje van de lage neusriem hebben zitten.

Anatomisch kopstuk

Niet elk paard reageert even gevoelig op druk op de zenuwen, maar er zijn een stuk meer paarden die niet goed reageren op druk tegen de oren. Dit kan zich uiten in het schudden met het hoofd of in het vasthouden in de kaak – het paard geeft wel na, maar nét dat laatste knikje komt niet. Als ik dit tegenkom tijdens een consult, is meestal het eerste dat ik verander het kopstuk. Want ondanks dat een ruiter soms al een anatomisch kopstuk heeft, kan het nog steeds tegen de oren drukken. Dat kan maar enkele millimeters zijn, maar het kan een enorm verschil in aanleuning geven. Ik zie ook wel eens anatomisch gevormde kopstukken waarvan de ooruitsparingen veel te hoog zitten – of de oren van het paard te laag. Heel goed bedoeld en bedacht van de ruiter, maar helaas nog niet optimaal voor het paard.

Neusriem niet te strak

In een eerdere blog had ik het al over strakke neusriemen, in deze blog zal ik uitleggen waarom een neusriem niet strak aangesnoerd mag zijn. Hierboven legde ik uit dat er twee zenuwbundels ter hoogte van de neusriem uit de schedel komen. Ik hoef niet uit te leggen waarom het vervelend is als een zenuw afgekneld wordt. Maar er is ook een andere reden. Als een paard de bocht om gaat, beweegt de onderkaak als eerste in de richting waar het paard heengaat. De bovenkaak volgt. Zit de neusriem erg strak, dan wordt de beweeglijkheid van de onderkaak beperkt en zal het paard minder makkelijk inbuigen of taai aanvoelen. De onderkaak verplaatst ook ten opzichte van de bovenkaak als het paard het hoofd laat zakken; de onderkaak zal dan naar voren schuiven. Een strakke neusriem belemmert ook déze beweging, hetzij in mindere mate dan de links-rechts beweging bij de wendingen

Gelukkig zie ik steeds vaker losse dan strakke neusriemen. Omdat een gevoel lastig is uit te leggen, laat ik de ruiter voelen wat het effect is van het losser doen van de neusriem als deze strak is vastgemaakt. Meestal hoor ik na een half rondje al: “ah, losser is inderdaad veel fijner”.

Hoogte van het bit

De hoogte van het bit is ook een aandachtspunt. Ik merk dat er nog vrij vaak gedacht wordt dat wanneer het bit hoog in de mond wordt gehangen, het paard de tong er niet overheen zal doen. Of andersom: als een bit te laag hangt, doet het paard de tong over het bit. Maar een paardentong is misschien wel het lenigste onderdeel van het paardenlijf.

En ook als het bit zo hoog hangt dat het hoofdstel met moeite over de oren geschoven kan worden, kan het paard de tong over het bit gooien. In vrijwel alle gevallen is er een andere oorzaak te vinden voor het over het bit gooien van de tong dan een te laag hangend bit. Natuurlijk moet het ook niet zo laag hangen dat het bit tegen de tanden aan klappert, want dat is absoluut geen fijn gevoel voor het paard. Ook bij een te hoog hangend bit zal een paard eerder taaier aanvoelen dan soepeler.

Type teugels

Het laatste onderdeel dat ik wil belichten zijn de teugels. Uit onderzoek is gebleken dat het zelfs uitmaakt van wat voor materiaal en hoe dik de teugels zijn voor de hoeveelheid druk die je in de mond uitoefent. Drie Engelse onderzoekers hadden 13 proefruiters gevonden die allen op hetzelfde dummypaard met teugeldrukmeter  reden. De ruiters werd gevraagd om een aantal keer de teugels aan te nemen en een gemiddelde druk in de handen te krijgen. De conclusie was dat bij geregen teugels de druk significant hoger was dan bij andere type teugels. Webband en smalle leren teugels resulteerde in significant lagere druk. De druk die de ruiters dus daadwerkelijk hadden verschilde van de druk die de ruiters dachten te voelen. Het type teugel had geen significant effect op het verschil tussen de druk in de linker- en rechterhand.


Gerelateerde blogs