Ga naar hoofdinhoud

Blog: De meest voorkomende mondhoekproblemen

Tekst: | Foto: Arnd Bronkhorst

tastharenAls bitfitter word je om diverse redenen gevraagd te komen, zoals bijvoorbeeld kapotte mondhoeken bij het paard. Het is belangrijk om te weten op welke plek en op welke manier de huid precies beschadigd is om de oorzaak te kunnen achterhalen. In deze blog ga ik in op de meest voorkomende mondhoekproblemen, de oorzaak ervan en een mogelijke oplossing. Voor alle trauma is rust uiteraard het devies: geen bit in en de paardenmond de tijd geven om te helen. En met de tijd geven bedoel ik: zeker een paar weken als de mond aanzienlijk beschadigd is.

Sneetjes in de mondhoeken

De eerste vorm van trauma die ik wil benoemen, zijn de sneetjes in de mondhoek. Deze sneetjes zitten precies op de plek van het bit en worden ook vrijwel altijd veroorzaakt door het bit, om precies te zijn, door te veel druk op het bit. Het kan dus zijn dat een ruiter met te veel hand rijdt of bijvoorbeeld een voorkeurskant heeft. In het eerste geval heeft het paard sneetjes aan beide mondhoeken en in het tweede geval aan één kant. Maar het kan ook zijn dat het paard hangt in het bit. De ruiter is degene die de teugels vastheeft en hij of zij moet deze verkeerde hoofd-halshouding op zien te lossen. Maar ook een te klein bit veroorzaakt wondjes in de mondhoeken.

Lasertherapie

Om de genezing te bevorderen kunnen, naast rust, de mondhoeken gelaserd worden. Er zijn dierenartsen en fysiotherapeuten die zich op deze behandeling hebben toegelegd. De laser stimuleert het weefselherstel en het nieuwe weefsel zal sterker zijn doordat het meer collageen bevat. Als de mondhoek genezen is en de huid sterk genoeg is, is het zaak nieuwe sneetjes te voorkomen. Dit zal lukken als er met minder druk gereden kan worden. Soms kan een ander bit de druk helpen verlagen, maar een ruiter mag ook kritisch kijken naar zijn of haar eigen rijstijl. Het kan erg verhelderend zijn om eens – of vaker dan eens – te trainen met een teugeldrukmeter.

mondhoekWondjes in de mond

Een tweede soort letsel dat ik tegenkom, zijn wondjes in de mond ter hoogte van de mondhoeken. Omdat het letsel vrij ver in de mond zit, is het niet direct zichtbaar voor de ruiter. Deze wondjes kunnen een soort blauwe plekken zijn, maar ik zie ook wel sneetjes en soms zelfs een complete hap uit een lip. De oorzaak hiervan is meestal een te groot tussenstukje van een dubbelgebroken bit. De lippen van een paard gaan behoorlijk ver de mond in en eigenlijk is er maar een stukje van ongeveer 1,5 centimeter – hoeveel ruimte precies verschilt uiteraard per paard – in de mond waar zich geen lippen bevinden. Hier zou het tussenstukje in moeten passen om de kans op wondjes zo klein mogelijk te maken. De meeste tussenstukjes zijn breder dan die 1,5 centimeter en je kunt je wel voorstellen wat er kan gebeuren als de lip precies bij het scharniertje van het tussenstukje zit. De lip kan er inderdaad tussenkomen en dat geeft een beschadiging aan de lip, wat niet comfortabel is voor het paard.

Kleiner tussenstukje

Een oplossing kan een bit zijn met een kleiner tussenstukje of een ongebroken bit. Het komt ook wel eens voor dat het tussenstukje mooi smal is, maar dat het bit niet de goede maat heeft. Is het bit te breed, dan kan het te veel naar links en rechts bewegen in de mond, waardoor de lip alsnog in het scharnier van het mooie kleine tussenstukje terecht kan komen. Heeft het bit de goede maat en is het tussenstukje klein, maar zie je toch op deze plek wondjes? Dan kan het zijn dat het bit te laag hangt, waardoor het te veel in de mond kan bewegen.

Plekjes boven de mondhoeken

Een derde plek waar wondjes kunnen voorkomen, is vlak boven de mondhoeken aan de buitenkant van het hoofd. Dit kunnen velletjes of sneetjes zijn. Deze wondjes kunnen verschillende oorzaken hebben. Een eerste oorzaak is een bit dat te hoog in de mond wordt gehangen, al dan niet in combinatie met een neusriem die te laag hangt. Als een ruiter de teugels aanneemt, schuift het bit altijd iets omhoog in de mond. Als het bit te hoog hangt en/of de neusriem te laag zit, dan komen de mondhoeken in de verdrukking. De oplossing hier is het bit laten zakken en/of de neusriem wat hoger hangen. Let op dat het jukbeen wel altijd vrij blijft en dat je de neusriem niet te strak doet. Ook kan het voorkomen dat het bit en de neusriem op de juiste hoogte hangen, maar dat toch op deze plek irritatie ontstaat. Check in dat geval eens of de ringen van het bit op de neusriem liggen. Als dat zo is, kan een paard net boven de mondhoeken velletjes krijgen.

Gevoelige huid

Er zijn natuurlijk ook paarden met een gevoelige huid. Zij krijgen bijvoorbeeld plekjes door het draaien van de losse ringen van een watertrens. Je zou dan kunnen kiezen voor een bustrens, maar sommige paarden worden hier te taai op. In dat geval kunnen rubberen bitschijven om de watertrens helpen. Ik was eens bij een paard waarvan de eerste kiezen ongeveer ter hoogte van de mondhoek zaten – bij de meeste paarden zit er wel een aantal centimeter tussen de mondhoek en de eerste kies. Dit paard had bovendien ook behoorlijk dikke slijmvliezen en ik zag wat kleine kneuzingen aan de binnenkant van de mond. De oplossing hier was een ongebroken bit van zacht materiaal, dat we relatief laag in de mond hebben gehangen. Helaas kan ik niet zeggen dat dit bit voor elk paard met mondhoekproblemen de ultieme oplossing is. Het vinden van het juiste bit is en blijft maatwerk en afhankelijk van paard én ruiter.


Gerelateerde blogs