Ga naar hoofdinhoud

Aromatherapie: Wat is het & wat doet het?

De IJslanders Twister (29), Björk (19) en Lipert­á (18) staan in een weiland in Hollandsche Rading. Ze hebben het goed voor elkaar op een grote weide met een riante schuilstal, waarin ze zich bij slecht weer kunnen terugtrekken. Aromatherapeut Helen Panneman komt langs om de drie een ‘boost’ te geven door middel van aromatherapie.

Vooral Twister kan op z’n oude dag wel wat hulp gebruiken bij het soepel houden van zijn spieren en gewrichten. “In dit geval zet ik mijn biologische, essentiële oliën in om te ondersteunen, maar ik behandel ook acute klachten, zelfs wonden”, vertelt Helen. “Hoe dat kan? Je ruikt de aroma’s van deze etherische oliën. Deze geur gaat naar je hersenen en komt in het limbisch systeem terecht: daar zitten je emoties. Die worden door de oliën geprikkeld en leggen een connectie met een herinnering.

Iedereen weet bijvoorbeeld dat als je bezichtigingen krijgt voor de verkoop van je huis, het helpt als het er naar appeltaart ruikt. Essentiële oliën beïnvloeden ook het energiesysteem. Doordat je de aroma’s inademt, komen ze in je longen terecht waar ze bacteriën doden. Ze zetten bovendien het immuunsysteem aan tot actie of vullen een ontbrekende stof aan.”


Essentieel en etherisch

Met essentiële oliën en etherische oliën wordt hetzelfde bedoeld. De oliën zijn etherisch omdat ze vluchtig zijn. Essentiële oliën zijn enorm geconcentreerd. Eén druppel muntolie staat bijvoorbeeld gelijk aan zeven muntplantjes.


Bacteriën doden

Niet ieder geurtje doodt bacteriën. Met chemische geurtjes van de voordeeldrogist en niet-biologische oliën maak je geen paarden beter, vertelt Helen. “Echte biologische essentiële oliën zijn duur.” Heel duur kun je wel stellen, want een klein tasje met dertig even zo kleine olieflesjes kost een slordige 500 euro. “Essentiële oliën bestaan uit moleculen – dus levende stoffen – en hebben een plantaardige oorsprong. Dit kan een bloem of een plant zijn, maar bijvoorbeeld ook een boom. Voor het maken van reguliere geneesmiddelen wordt veel gebruik gemaakt van fytotherapie (op basis van planten). Het zalfje dat je krijgt voorgeschreven om op een wond te smeren kan dus in de basis (deels) dezelfde oorsprong hebben als één van mijn potjes met olie. Dus ja, ook wonden kan ik behandelen.”

Maar Helen gaat niet met een paard aan de slag voordat deze een dierenarts heeft gezien. “Ik werk in het HeelDier collectief nauw samen met andere specialisten, onder wie dierenarts Hélène Versteeg.”

In combinatie met Healing Touch

Het is niet de eerste keer dat Helen de IJslanders van Daphne Kaffka behandelt. Helen stapt het weiland in met een vooropgezet idee. Een idee wat ze overigens net zo makkelijk weer loslaat, wanneer een paard aangeeft niets met een olie te maken te willen hebben. Daar waar ze de oude Twister vooral wat verlichting wil geven, zou ze Björk liever behandelen met een harsachtige olie om de alvleesklier te stimuleren, jeneverbesolie om de hoeven te ondersteunen en wellicht wat geranium om de lever tot meer actie aan te zetten. Dit omdat Björk in het verleden hoefbevangen is geweest en deze punten in het lichaam van de merrie altijd wat extra zorg kunnen gebruiken.

Helen betrekt de energiecentra van de paarden graag in haar behandeling. Ze combineert de aromatherapie daarom vaak met Healing Touch voor dieren. “Je kunt aromatherapie ook combineren met bijvoorbeeld homeopathie of Bach bloesems, maar ik werk graag met de chakra’s, de ‘energiewielen’ die zich in het lichaam van dieren en mensen bevinden. Dat is best complex, want die energiewielen draaien ook in elkaar. Het vergt de nodige medische basiskennis.”

De zeven chakra’s

De zeven chakra’s ‘verdelen’ het paard in zeven centra. Van achteren naar voren praat je dan over de volgende regio’s: stuitje, heupen/achterbenen (sacraalregio), midden van de rug, hart, schouder/voorbenen/keel, voorhoofd (intuïtie) en maantop (hersenen).

Essentiële oliën werken zowel op energetisch niveau als op fysiek niveau. De actieve moleculen doen iets met de beleving door hun geur, maar dringen ook het lichaam binnen om problemen aan te pakken. Helen: “Alle essentiële oliën zijn antibacterieel, antischimmel en antivirus. Ik gooi niet willekeurig een paar oliën bij elkaar die een brede werking hebben. Ik ga op zoek naar dat ene middel dat alles in zich heeft om een bepaalde specifieke klacht van een paard te behandelen. De ene olie past beter bij een probleem dan een andere: Ik wil de meest perfecte match maken.”

Diagnose stellen

De meest perfecte match komt voort uit de juiste diagnose. De eerste vraag die Helen aan een eigenaar stelt is: wat heeft de dierenarts gediagnosticeerd? In het geval van de bejaarde Twister is het eenvoudig: de ruin heeft last van de gebruikelijke ouderdomskwaaltjes. Aandoeningen als artrose zijn niet te genezen; het stadium van homeostase is het beste dat je kunt bereiken. Dit betekent dat een paard zo optimaal mogelijk met een bepaalde kwaal kan functioneren.

Voordat Helen haar handen van achteren naar voren over het paardenlichaam laat gaan, moet eigenaresse Daphne eerst een hele vragenlijst beantwoorden. Het is voor Helen belangrijk om te weten wat Twister eet, hoeveel beweging hij krijgt en of hij misschien medicijnen gebruikt. Wanneer Helen daarna haar handen op de heupen van de IJslander legt, voelt ze een blokkade bij het tweede chakra.

Er zijn verschillende mogelijkheden om deze energiepoort weer ‘open’ te zetten. Helen past in zo’n geval vaak Healing Touch toe. Dat ziet eruit als handoplegging. Geconcentreerd, met twee benen geaard op de grond, houdt ze haar hand op de heupen van Twister. Daarna voelt ze verder. Bij het vijfde chakra stopt ze opnieuw. Nog een blokkade. Wanneer ze de geduldig wachtende Twister helemaal is langsgelopen combineert Helen de informatie die ze uit het paardenlichaam heeft gekregen met de informatie die ze al heeft: haar observatie, het verhaal van de eigenaar, de bevindingen van de dierenarts en alle zaken die op de vragenlijst aan de orde zijn gekomen.

Klein flesje ‘jeneverbes’

Het tweede chakra, dat bij Twister is geblokkeerd, staat in verbinding met de ‘waterhuishouding’. Deze blokkade voelt groter aan dan die van het vijfde chakra, bij de schouders. Helen zoekt een olie die de nierfunctie verbetert, maar ook een olie die de bloedsomloop bevordert en een positief effect heeft op de gewrichten van Twister. Als eerste pakt Helen een klein flesje met ‘jeneverbes’. Deze essentiële olie geeft de nieren een extra zetje.

Voordat ze aan de behandeling begint, laat ze Twister eerst aan het flesje ruiken. “Ik laat het paard zelf bepalen of hij de olie wil”, zegt Helen, terwijl ze het flesje onder de neus van de IJslander houdt. “Paarden ruiken vierhonderd keer beter dan mensen; zij kunnen heel goed bepalen welke olie ze wel of niet nodig hebben.” Twister reageert positief. Helen doet één druppel op haar hand, wrijft in haar handen en legt haar handen op zijn heupen.

Door de handoplegging dringen de actieve moleculen van de essentiële olie via de haren en haarfollikels het lichaam binnen, waar ze hun helende werk kunnen doen. Al snel zie je Twister ontspannen. Hij brengt zijn hoofd naar beneden, schudt een keer met zijn manen en begint zelfs te kauwen en te likken. Deze behandeling vindt hij totaal niet vervelend! Twister is een voorzichtig paard dat heel af en toe nog onder het zadel loopt, maar vaker wordt ingezet tijdens paardencoachingsessies.

‘Pan-away’

Na ongeveer een minuut is de jeneverbesolie in de huid getrokken. Helen besluit Twister aan een tweede flesje met olie te laten ruiken. Een mix dit keer. Het flesje heet ‘Pan-away’ en is een samenstelling van essentiële oliën die breed werken op de gewrichten en de bloedsomloop. Opnieuw houdt Helen het flesje voor de IJslander zijn neus. Dit geurtje ziet hij ook wel zitten. Helen doet twee druppels op haar hand. Ditmaal kiest ze niet voor handoplegging, maar wrijft ze de druppels langs de hoefrand en de kroonrand van de voorvoeten. Twister volgt de handelingen van Helen nauwgezet.

Wanneer ze de olie heeft ingewreven laat ze de ruin aan haar handen ruiken. Hij likt de resterende olie gretig van haar handen. Hierop besluit Helen nog een druppeltje op haar hand te sprenkelen. Dit mag Twister ook van haar hand likken. Er zijn drie verschillende manieren waarop je essentiële oliën kunt toedienen: door te inhaleren, in te nemen of in te masseren. Helen: “Het mooie van aromatherapie is dat je het niet gauw fout doet, je kunt het alleen maar beter doen.” Ondertussen heeft Twister er genoeg van. Hij loopt weg. Helen adviseert Daphne om haar ruin de komende weken regelmatig met Pan-away te behandelen.

Honderd dagen drachtig

Dan is Lipertá aan de beurt. Deze merrie is precies honderd dagen drachtig. Het is een poosje geleden dat ze voor het laatst een veulentje heeft gekregen. En ze is natuurlijk niet meer de jongste. Daarom wil de eigenaresse haar met de beste zorg omringen. Daphne hoopt dat Helen iets kan doen voor de darmen van haar merrie. Ze heeft wat last van obstipatie. Het valt Helen op dat Lipertá zich aan het begin van de behandeling wat terughoudend opstelt.

Wanneer de aromatherapeut haar hand op het derde chakra legt, voel ze inderdaad een blokkade die gerelateerd is aan de stoelgang. Ze stelt de merrie daarom een flesje ‘Tummy gize’ voor: een zachte olie die bevorderend werkt voor de darmen en de blaas. Lipertá wil de olie niet echt oplikken, maar reageert ook niet afwijzend op de geur die uit het flesje komt. Helen wrijft een druppel tussen haar handen en wrijft de olie zowel bovenop de rug van de merrie als op het punt er recht onder op haar buik.

Helen: “Ik hoop de verstopping met de olie en de masserende beweging op te lossen. Tummy gize is een milde vorm van DiGize, de koliekolie die ik – wachtend op de dierenarts – inzet. Koliekolie is behoorlijk krachtig en gebruik ik niet bij drachtige merries. Het is overigens de enige olie die ik paarden opdring. Voor het overige hebben ze altijd de vrije keus.”

Voer- en bewegingsschema

Altijd, maar zeker wanneer patiënten last hebben van obstipatie, loopt Helen het voer- en bewegingsschema van het paard door met de eigenaar. Deze twee factoren zijn namelijk de bouwstenen van een gezond paardenleven. Bij Lipertá is een gesprek over voeding en beweging niet nodig. Naar alle waarschijnlijkheid zijn de veranderende processen in haar zwangere buik de oorzaak van de lichte verstoppingsklachten. Terwijl Helen de Tummy gize zachtjes inmasseert wordt de oogopslag van Lipertá van vriendelijker en opener. Wanneer Helen haar hand terugtrekt kijkt de merrie direct om, alsof ze wil zeggen: ‘stop je er nu al mee’. Helen masseert de drachtige merrie nog eventjes. Het is niet de eerste keer dat ze behandeld worden met essentiële oliën en ze kennen het energiewerk dat Helen doet.

Als laatste is Björk aan de beurt. Zij heeft het lichamelijk duidelijk wat zwaarder en oogt veel meer dan een jaar ouder dan Lipertá. Restjes zomereczeem, een nat oog… Niets ernstigs, maar het helpt allemaal niet voor je ‘looks’. Björk gaat met haar hoofd laag gebogen naar Helen toe staan. Zo van: doe maar. Helen: “Vuile ogen zeggen vaak wat over de voeding. Björk is gevoelig voor suikers. Ze is in het verleden hoefbevangen geweest en krijgt voer met een zo laag mogelijk suikergehalte. Ogen behandel je niet met olie. Die maak je het liefst schoon met wat lauwe kamillethee. Het liefst zou ik Björk een olie geven die haar weerstand weer op peil brengt.” Omdat de chakra’s geen duidelijke blokkade laten zien, pakt Helen haar houten pendel erbij. Deze heeft nagenoeg dezelfde werking als de biotensor.


Hoe werkt een pendel?

Pendelen wordt gebruikt om een antwoord te vinden op (levens)vragen of om zogenoemde ‘energieën’ te detecteren. De pendel is vaak druppelvormig en gemaakt van metaal, glas of hout. Het voorwerp hangt aan een draad of kettinkje van vijf tot tien centimeter. De pendel werkt als een klein gewicht dat op een specifieke manier gaat bewegen als antwoord (‘ja’ of ‘nee’) op de vraag die degene die de pendel vasthoudt stelt. Het pendelen wordt door complementair therapeuten gebruikt om contact te krijgen met het onderbewustzijn van de ‘patiënt’. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat pendelen zou werken, maar mensen die de pendel hanteren zijn van mening dat het instrument goed werkt.


Uiteindelijk pakt de aromatherapeut een flesje met druppels die het zelfherstellend vermogen bevorderen en de werking van de pancreas reguleren, ongeacht of deze te snel of te traag werkt. Björk likt de druppels gewillig van de handen van Helen. Tot slot zou Helen de merrie graag nog een essentiële geraniumolie geven, maar dat wijst de IJslander af. Bij het openschroeven van het flesje wendt ze haar hoofd af, alsof ze wil zeggen: ‘niet nodig’.

Tot slot legt Helen haar handen nog even op de chakra’s van Björk om de energievelden aan elkaar te verbinden. Terwijl ze vervolgens met haar pendel checkt of de ‘energiewielen’ bij Björk weer naar behoren draaien, tilt Lipertá een paar meter verder haar staart omhoog. Mest! Kennelijk hebben de masserende handen van Helen hun werk gedaan. De aromatherapeut is tevreden en bergt haar kostbare flesjes weer op in haar tasje. De paarden zoeken de ruimte weer op om nog wat te grazen. Helen: “Ik raad klanten altijd aan om op de dag van de behandeling niets meer van de paarden te vragen. De energiecentra van de dieren draaien op volle toeren om het lichaam weer in balans te krijgen. En dat is best vermoeiend.”


Helen Panneman- Vander Stam is humaan paramedisch geschoold (hbo-b) en heeft een aanvullende opleiding dierhomeopathie gedaan. Daarnaast is zij gecertificeerd Healing Touch for Animals practitioner.


Bron: Bit 243